S01:E09 Als alles mogelijk is (en dat te veel blijkt): veerkracht in een maakbare wereld
Hoe maakbaar is geluk écht? En wat als het leven niet loopt zoals gepland? In deze aflevering van op goed geluk duiken we samen met psychologisch consulent Johan De Keyzer in een thema dat vaak onder de oppervlakte blijft: hoe persoonlijkheid, emoties en veerkracht samenhangen. Een warm en eerlijk gesprek over jongeren die worstelen met prestatiedruk, de mythe van permanente positiviteit en hoe je toch richting kan geven aan je leven – zelfs als het even niet meezit.
Onze gast
Johan De Keyzer is psychologisch consulent, oplossingsgericht therapeut en studentenbegeleider aan de Thomas More Hogeschool. Hij begeleidt jongeren en jongvolwassenen die vastlopen in hun studies of sociaal-emotionele uitdagingen ervaren. Zijn inzichten zijn zowel wetenschappelijk onderbouwd als doorleefd in de praktijk.
Wat komt aan bod?
✅ De illusie van maakbaarheid: waarom 'gelukkig zijn' niet altijd een persoonlijke keuze is
✅ Emotieregulatie als sleutel tot veerkracht – en waarom we het vaak niet leren
✅ De invloed van opvoeding en omgeving op hoe we omgaan met tegenslag
✅ Copingstijlen, creatieve hopeloosheid en het verschil tussen ruis en signaal
✅ Hoe kwetsbaarheid en verbondenheid helend kunnen werken
Timestamps
[02:10] – “Dat het leven maakbaar is, voelt voor jongeren als een last.” Hoe prestatiedruk en zelfverwijt hand in hand gaan
[07:43] – “Omgaan met emoties leer je niet op school.” Waarom emotieregulatie thuis begint – en soms ook ontbreekt
[16:43] – “Geluk is leven naar je waarden.” Wat ACT ons leert over voldoening, uitdaging en innerlijke richting
[20:24] – “Vermijding is geen oplossing, maar een val.” Hoe jongeren vastlopen als ze hun gevoelens negeren
[33:44] – “In pikzwarte tijden helpt het kleine geluk.” Over lichtpuntjes, verbondenheid en waarom geluk niet groots hoeft te zijn
Wil jij zelf meedoen?
We zijn nog steeds op zoek naar nieuwe gelukszoekers! Wil jij experimenteren met gelukstips en jouw ervaringen delen in de podcast? Meld je aan via onze pagina voor gelukszoekers.
Ben je enthousiast over deze aflevering of wil je iets delen?
Laat van je horen via ons antwoordapparaat of stuur ons een bericht via hallo[at]opgoedgeluk.org.
Bronnen & vermeldingen
📖 The New World Book of Happiness – Leo Bormans
🌍 Acceptance and Commitment Therapy (ACT)
📖 De kunst van het ongelukkig zijn – Dirk De Wachter
📱Onze instagram – opgoedgeluk.podcast
We bedanken Humgy Coworking en Pavlov voor het gebruik van ruimte en materiaal.
Wil je dat anderen onze podcast ook ontdekken? Laat dan zeker even een review of rating na op Spotify of Apple Podcasts.
-
00:13 Welkom bij op goed geluk, de podcast voor meer positiviteit en geluk. Geen kant en klare antwoorden, maar eerlijke gesprekken over werk, leven en alles daartussenin.
Ik ben Yvonne. Als trainer en coach help ik bedrijven en teams om werkgeluk en welzijn te vergroten. Ik ben een grote fan van de positieve psychologie en vind het heerlijk om mensen te zien floreren.
00:35 En ik ben Joy. Ik ben een creatieve generalist en gefascineerd door mens en cultuur. Ik kan me echt blijven verwonderen over het leven en de vele kleine gelukjes.
Vandaag hebben we het over iets wat vaak onder de oppervlakte zit: onze persoonlijkheid en hoe die mee bepaalt hoe we omgaan met tegenslag, stress of verwachtingen.
00:57 In het artikel van Danilo Garcia lezen we hoe veerkracht, welzijn en geluk nauw samenhangen met onze persoonlijkheid – en hoe groei mogelijk is als we aan de slag gaan met zelfinzicht, zingeving en verbinding.
01:11 Onze gast van vandaag weet daar alles van. Johan De Keyzer is psychologisch consulent, oplossingsgericht therapeut en studentenbegeleider aan de Thomas More Hogeschool. Hij begeleidt jongeren en jongvolwassenen die vastlopen in hun studies of worstelen met sociaal-emotionele uitdagingen.
Johan, welkom in de podcast!
01:38 Zeg, Johan. In het artikel staat dat wij als we aan de slag gaan met zelfinzicht, zingeving, verbinding, als we aan onze persoonlijkheid werken, dat we dan gelukkiger kunnen zijn.
Is dat iets dat jij in de praktijk ook ziet?
01:57 Ik merk wel dat mensen aan de slag kunnen gaan, maar ik maak me wel zorgen vandaag de dag over het feit dat mensen zich te maakbaar voelen.
02:07 Wat bedoel je met te maakbaar?
02:10 Dat dat een zwaarte is, dat ik merk bij veel jongeren, dat ze gelukkig maakbaar, dus als ik ongelukkig ben, doe ik iets fout.
02:20 Ah, dat is mijn eigen schuld dan.
02:21 Ja, dus dat de maakbaarheid van het leven staat dan centraal en zeker als jongere. Ik geef zelf kleur aan mijn leven dat als iets niet lukt, dat het hun fout is.
En als er dan wat op vastlopen, wat doe ik dan fout, niet hoe weten, hoe moet ik dat bijsturen. En ik voel dat jongeren die maakbaarheid een stuk bij zichzelf leggen en een stuk bij de omgeving kunnen leggen, vaak makkelijker door het leven gaan.
02:59 Dus dat het niet enkel de interne attributie is, ik maak iets fout, maar ook van kijken van hoe de omstandigheden zijn en hoe beïnvloed dat, hoe ik zelf in het leven kan staan.
03:11 Ja, dat het beiden is en dat sommige jongeren echt vastlopen van ja, ik moet hier mijn eigen geluk, mijn eigen toekomst heel hard vormgeven. En dan niet goed weten hoe ik dat moet.
Ja, als er dan iets nu lukt, is dat mijn fout, want het leven is maakbaar. Er liggen heel veel kansen. Je kan verder studeren. En ik ben er geen financiële zorgen meer. Ik kom er heel veel jongeren uit, uit gezonde gezinnen. En dan loopt het niet zoals gehoopt. En dan ligt dat bij hen. En dat brengt heel veel zwaarte mee.
03:47 Van waar halen ze het idee dat dat bij hen ligt?
03:53 Ja, ik denk dat dat wat dubbel is. Ik denk dat dat ook wel wat het internet is. Iedereen maakt zijn eigen geluk. Ik hou van prijzen, ik doe dit, ik doe dat. En ik moet me dan gelukkig voelen met al hetgeen wat er is.
Misschien ook wel wat druk van de maatschappij. Dat we meer en meer horen van, ja, je maakt je eigen leven. Drukker dan iets. We weten dat de ene door omstandigheden het moeilijker zal hebben, dat aangeboren moeilijkheden er zijn. En dan lopen sommige jongeren wel vast van waarom lukt mij een bepaald iets niet, wat anderen precies zo gemakkelijk. Ja, en daar wat op vastlopen.
04:50 Ja, maar dan hoor ik dat meer bij mijn vrienden, zal ik zeggen. Bij vrienden en bij collega's.
Ik denk dat de leeftijd ook wel wat maakt dat we wat meer leren durven nuanceren. Je hoort zo vaak van vrienden, de magische grens van veertig, ik maak maar minder drukking. Ik laat sommige dingen los. Dat dat soms wel vergemakkelijkt is. Maar dat bij, jazeker, tussen 18 en 25 jaar, alles ligt open voor u. Je kunt alles voor hem geven. Maar dat heeft ook een ongelooflijke verantwoordelijkheid . Dat je dat moet meedragen. En dat sommige die verantwoordelijkheid daarin vastlopen. Anderen dan weer niet.
05:38 Hoe komt dat dan, dat sommigen erop vastlopen en anderen niet? Zie jij daar al verschillen, want als we het hebben over persoonlijkheid, een stuk uit de wetenschap, weten we dat in een positieve psychologie naar de drie elementen die ervoor kunnen zorgen dat je al dat niet gelukkig voelt. Er is een stuk genetica, er is een stuk waarmee we geboren worden om gelukkig te kunnen zijn of niet. Het is een stukje persoonlijkheid, maar ook het stukje omgeving, waarbij het blijkbaar het stukje omgeving de minste invloed of het kleinste percentage heeft op hoe we ons gelukkig voelen.
Dus wat maakt dat er iemand daar precies door het leven surft? En mijn hoofd is dat zo, surfen zo op de golven van het leven. En iemand anders die echt wel aan het vechten is tegen die nastorm.
06:29 Ja, algemeen gezien, want dat individuele antwoord is natuurlijk moeilijker, denk ik dat dat... Merk ik, bij heel veel jongeren vandaag een dag, emotieregulatie. Dus dat emoties kunnen binnenkomen en dat sommige jongeren dat niet meer makkelijk kunnen.
En andere jongeren, die daar heel goed in zijn, zijn heel sterk om eigenlijk om te gaan met het tegenslag. En zeggen van, dat is een onderdeel van het leven, dat we het even gezien, ik weet niet wat te doen. Die emoties toelaten en weer verder gaan. En dat bij anderen het net is van, dat komt binnen en eigenlijk die emoties zijn zo intens, ik weet het niet meer. En je begint te twijfelen aan zichzelf, binnen te vermijden soms, of heel hard een strijd aan gaan, heel hard werken. Maar dan loskoppelen van zichzelf, niet meer bezig zijn met wat doet dat met mijn emoties. Maar eigenlijk maar blijven gaan en dan op een paar moment heel hard in die vermijding zitten. En dan voelen van, hoe moet ik hier nu vormen geven op mijn leven?
07:39 Is dat een vaardigheid die je op school leert?
07:43 Dat is eigenlijk een vaardigheid dat je het thuis leert. Dat is eigenlijk een vaardigheid. Eigenlijk is het leren omgaan met tegenslag en niet altijd beantwoord door uw ouders, maar wel emotioneel de steun ergens vinden.
De grote groep van jongeren die het moeilijkst zijn in emotieregulatie hebben vaak helikopterouders. Ik moet er heel goed voor zorgen voor mijn kind, zodat er heel veel emoties worden gebalanceerd. Zo kan ik dat voorkomen. Maar het leven kan alleen maar moeilijk zijn met momenten. En als er altijd iemand is die voor u zorgt en probeert tegenslagen te voorkomen, dus eigenlijk bergen heuvels van maakt, leer je dat eigenlijk niet zo makkelijk aan. En is dan de groep die daar soms op vastloopt, we hebben natuurlijk ook de jongeren die niet die emotionele steun krijgen, die die amberen ouder hebben en die dan heel vroeg al van alles moeten leren. Dat zijn heel vaak de vechters, die heel hard vechten voor zichzelf. Ja, die hebben ook niet geleerd om emotieregulatie te doen. Die hebben geleerd te overleven.
En dat is nog een ander niveau natuurlijk. Maar die groep zien wij minder op school. Dat is vaak veel meer in de bijzondere jeugd, sorry en zo, dat we die zien. Maar wij zien wel een groep studenten die, ja, waar dat spanning heel dreigend is geworden en eigenlijk heel vaak in vermijding gaat. Dat zijn jullie.
09:18 Echt letterlijk fight-of-flight. Dus oftewel vechten oftewel dat vermijden is eigenlijk een vrucht, is dat die stress response?
09:25 Dat is een soort stress-response. En dan die emoties regelen, als je durven emoties toe te laten, durven die spanning te voelen en dan te zeggen van wat er gebeurt hier, durven zeggen dat is mij gelukt, maar dat wordt bij het leven.
Ik zit nu een stap verder. Hoe verder dat je gaat in je studie, hoe minder dat je ouder zou kunnen helpen. En als je...
09:49 De bedoeling dat je leert op eigen voeten staan. En wat ik je al net woorden, zei je, je doet me zo denken aan die aangeleerde hulpeloosheid.
Als er iemand is die het oplost en die bewaart voor alle moeilijke emoties ook, dat weten we uit een vorige podcast, dat elke emotie ook een functie heeft en als we die niet ondergaan, uiteindelijk ook niet, dat helpt ons niet groeien.
10:19 Dat is heel lieve zorg van de ouders, maar soms te veel zorg van de ouders. En dan wordt een examen heel spannend, want eigenlijk is er altijd een ouder geweest die emoties heeft gereguleerd voor u, terwijl hij die eigenlijk al zelf had moeten regelen.
Dat merken we bij een bepaalde, dat is niet alle studenten, maar we merken wel dat daar wel een zekere stijging in zit in die emotieregulatie in het algemeen . Als we zo met collega's die occidentale begeleiding doen, is dat heel vaak een thema dat naar boven komt, of eigenlijk lopen we vast op de emotieregulatie.
10:56 En hoe kunnen we dat dan linken aan die maakbaarheid dat je daar over sprak?
11:01 De maakbaarheid, ja, ik ben heel maakbaar, ik kom uit een heel gezonde situatie in dergelijke. Het leven ligt eigenlijk voor mij klaar, maar dat blijft spannend, want vallen zal er altijd een onderdeel van zijn.
En als je dan natuurlijk in een context ziet waar ze emoties voor je een stuk weg nemen, of oplossen, dan wordt die maakbaarheid spannend, want je bent naar iemand mee die nodig, die mee gaat om die spanning aan te gaan. Dat ziet daar een stuk in, maar dat zegt op die emotieregulatie, die maakbaarheid in het algemeen is gewoon, het leven is gewoon spannend. Hoe hard we dat ook willen, ons brein is eigenlijk zo wat georganiseerd, dat we eigenlijk elke spanning willen voorkomen.
11:54 Ja, ons brein meldt ons alles van alles negatief bewaren, he? Ja, dus...
12:00 Maar als je zo werkt, zijn ze een succesvolle soort geworden. Als je kijkt, gaat het naar de prehistorie. Hoe zijn we binnen het overleven door angst voor gevaarlijke zaken? Stel je voor dat we geen schrik hadden gehad van de wolven, dat hadden ze ons opgegeten. Dus angst is eigenlijk een stukje ontwikkeld, dus een heel zinvolle emotie.
Maar ons brein is daar zo sterk in om eigenlijk emoties te gaan voorkomen. En als je dan teruggaat naar die emotieregulatie, als je heel vaak moeilijke emoties wordt weggenomen door een hele lieve ouder, want dat is wel heel belangrijk, die ouder doet dat met heel veel liefde. Dan leer je niet met die moeilijke emoties om.
12:41 En ik ga het een keer echt provoceren stellen, want dat is wel dat generatiedenken, dat is heel wat rond te doen op dit moment. Bestaat dat, bestaat dat niet, die generatieverschillen op de werkvloer.
Maar ik zou het niet kunnen dat de oudere generatie... Ik denk niet dat de oudere generatie mij niet kan inbeelden, dat die zo goed waren in emotieregulatie. Ik kan mij niet inbeelden dat mijn ouders in hun jeugd geleerd hebben om hun emoties te reguleren. Dus daar zit een generatie te zeggen, ja, gasten, doe gewoon voort, we hebben het ook niet geleerd.
13:15 Ja, wel, maar ik denk dat de emotieregulatie vanaf dat moment heel goed gaat praten over emoties. Dat is een heel positieve evolutie.
Ik denk dat de babyboomers inderdaad wel aan meer zijn opgeleid ... Ik ga gewoon door, het hoort bij het leven. Maar ik zou kunnen zeggen, ik liep om nu wat we praten heel veel over emoties. En dat sommige gaan vastlopen tijdens het praten over... Ja, ik heb hier nu die emoties, mag ik hier wel die emoties wel hebben? Moet ik die niet... Mogen die er wel zijn? En dan wordt het natuurlijk spannend als je dat aan de ouder hebt. Allee, of iemand anders die dan zich van... Goh, jij voelt je emoties, ik zal die wel wegnemen over je. We gaan erover praten en we zorgen er voor u. En we zorgen ervoor dat de spanning wat kleiner wordt.
Ja, dan wordt de maakbaarheid van het leven moeilijker en moeilijker.
14:04 Johan, ik heb van jou een gastcollege gehad over oplossingsgericht, denk jij, werken in therapeutische zin. En een van de dingen die me dan is bijgebleven is hoe groter je weerstand of hoe groter je verzet tegen die verandering of tegen die emotie in... Ik corrigeer me dan voor het heel zuiver te krijgen.
Maar hoe groter het lijden is, dat fungeer ik zo. Ongelofelijk dat iemand die leidt dat er eindelijk wel een stukje verzet ook onder zit. Kun je daar in deze context iets vertellen?
14:42 Ga in die emotieregulaties. Ja, ik denk dat dan, als je het vanuit dat standpunt bekijkt, het eigenlijk een stuk. Ja, ik heb die emoties en ik moet eigenlijk een stuk voor mezelf leren zorgen, maar dat vind ik heel spannend.
En dat spannende waardoor het lijden nog groter wordt. Want ja, mijn leven is maakbaar, maar ik kan moeilijk met die emoties omgaan.
Ik weet er ook niet waardoor mijn lijden nog groter kan worden. Dus, kan je keren?
15:14 Heel kort door de bocht gaan, op het moment dat we onze emoties reguleren, dan zijn we gelukkiger.
15:23 En dan gaan we meer uitdagingen durven aangaan, waardoor we een fijner gevoel na tien zullen hebben. Dat we veerkrachtiger worden.
Dat we veerkrachtiger worden, ik denk dat dat het woord is, en dat we uitdagingen durven aan gaan die ons na tien een fijn gevoel gaan geven.
15:48 Een gevoel van succesvol iets afronden.
15:52 Ja, succesvol iets afronden, maar ook door zaken aan te gaan, die spannend zijn. Het gevaar bestaat, wat is de definitie van geluk?
16:07 We hebben al in onze allereerste podcast het hedonistisch geluk en het eudaimonisch geluk. Dat zijn twee verschillende dingen en dat wordt ook in het artikel benoemd.
Danilo Garcia benoemt dat als voldoening, dus een gevoel van vreugde dat van binnenuit komt. Zoals wanneer we iets aardigs of goed doen. Dus waarschijnlijk dat we iets hebben over iets gezet, we hebben iets bereikt. En een stukje van bronnen van plezier die komen van buiten. Zoals wanneer we chocolade eten of tv kijken staat er nu hier in het artikel.
16:43 Ja, zelf ben ik naast mijn oplossingsgericht de opleiding, heb ik ook een stuk een ACT opleiding gehakt, acceptance and commitment therapy en daar definiëren ze geluk leven naar uw waarden. Leven naar wat jij echt belangrijk vindt. En als ik ze er direct bij, leven naar uw waardes is niet gemakkelijk.
Tuurlijk niet. Nee, als bijvoorbeeld uw waarde is, ja, ik ga graag op ontdekking, dan moet je heel veel lastige gevoelens voelen. En dat soms het idee bestaat, gelukkig, een gelukkig leven is een harmonieus leven, waar ik altijd een fijn gevoel heb en dit en dat. En dan merken we bij jongeren die emotieregulatie minder hebben, die zeggen: ja, maar ik mag die lastige gevoelens nemen. Zitten ze dat brein terug? Ik moet hier lastige gevoelens weg krijgen. En dan ligt de uit aan, ja, maar nee, een gelukkig leven is een leven met hoogtes en laagtes en leuke gevoelens en lastige gevoelens. En zelfs de momenten waar je het meest op gaat terugkijken, zijn misschien ook wel de momenten die heel moeilijk zijn geweest.
Ik denk bijvoorbeeld aan de studie, ik denk dat er heel veel studenten zullen zeggen, en ook zelf. Het studeren was niet altijd even posant, het studeren voor het examen, dat was spannend, dan kan ik het wel kunnen en dit en dat. En als je dat breidt, dan ben je tevreden dat je dat hebt gedaan. Maar al die gevoelens die ervoor zaten waren soms leuk, maar ook soms niet leuk. En dan is het natuurlijk bij die emotieregulatie dat sommige die niet leuke gevoelens echt proberen te voorkomen.
En dan komen we bij de copingstijlen. Hoe ga je om met lastige gevoelens? Hoe heb je dat geleerd? Wat is uw copingstijl? Hoe beter, hoe flexibeler je kan omgaan met jouw emoties? Hoe meer je zelf vorm kan geven in jouw leven.
18:51 Kan je zo wat voorbeelden van een copingstijl die je vaak terugziet.
18:55 Ja, het is dus een heel veel voorkomende copingstijl dat we horen, is vermijding. Dat zijn dan vaak jongeren die wat meer in de depressieve stemming komen. Eigenlijk ze hebben van, ja, wat wil ik nu eigenlijk in mijn leven, ik weet het niet meer. En ik ga eigenlijk heel lang in die vermijding zitten en niet meer weten wat ze echt graag willen.
En daar een stuk op vastlopen. En dan moeten we eigenlijk heel hard op zoek gaan naar die waarden. Wat is nu echt belangrijk voor u? En van daaruit dat ik terug een stuk ga zoeken van, hoe kunnen we daar weer een stuk vorm aan gaan geven? Dat jouw leven gewaardeerd wordt. De anderen zijn angst uiteraard, want dat zijn heel vaak jongeren die in angst zitten. Die kunnen in vermijding vallen, maar als je er ook naar op zoek, gaat het heel hard gaan. Ik kom toen nu maar blijven gaan, maar eigenlijk niet bezig zijn met wat doet dat hier van binnen? En dat proberen te ontkennen. En dan is het daar eigenlijk bij leren durven stilstaan.
Wat doen die emoties? Die emoties mogen er zijn, dat is een onderdeel van het leven. En dat een stuk leren, een tweede deel dat je ook vaak moet leren, zijn jouw waarden die je binnen aantreft. Of zijn dat waarden eigenlijk van iemand anders die je hebt overgenomen. En dan gaat het daar een stuk op werken en dan zien we of, ja, hoe kunnen we daar anders mee omgaan?
20:24 Dat lijkt me ook niet normaal. Als jongeren waren we daar niet mee bezig, ik spreek dan ook over 20 jaar geleden.
20:33 Maar ja, ook de dag van vandaag, ik doe regelmatig een waarde oefening in mijn trainingen. Er zijn veel mensen die dat nog nooit gedaan hebben. En dat is ook oké, dat is niet altijd dat je dan mee... Wij komen daar misschien wel vaker mee in aanraking. Maar veel mensen hebben dat eigenlijk nog niet echt mee of zijn er niet mee bezig geweest.
Of voor mij veel mensen is het helder ook zonder een oefening. Dat kan ook, maar zo'n waarde oefening is wel een innerlijk kompas. Het staat ook trouwens in het artikel voor wat je actie kunt ondernemen. Eén om voor ons uw persoonlijkheid, dat is exact wat jij en ik zeggen. Of denk na zonder te oordelen over wat je gelukkig maakt, wat geeft jou voldoening, wat brengt jou plezier. Dat zei ik inderdaad weten van wat ik graag doe. Maar ook denk na over wie je bent, wat je motiveert en hoe je hoop, liefde en geloof in jouw leven ervaart. Hiermee vergroot je je acceptatie essentieel voor persoonlijke ontwikkeling. Dus als we kijken naar hoe we eerst in de treinen zijn, een beetje met onszelf, moeten we weten wat onze eigen waarden zijn en kunnen we dan pas groeien?
21:41 Dus zoals gezegd, ik neem dat gewoon op een hele grote groep mensen die onbewuste waarden onbewust beleven. En eigenlijk wel het gevoel dat ik stuur op mijn pad is in orde. En dan gewoon misschien soms vastlopen op andere zaken.
Maar jongeren die natuurlijk in therapie komen, dan beginnen die waarden onder een microscoop te bestuderen natuurlijk, en als je gaat zien waar je loopt , is dat eigenlijk wel jouw pad dat jij wilt bewandelen om van daaruit te gaan zien. Ja, ben jij eigenlijk bezig met wat dat voor u echt belangrijk is. En er zijn jongeren die dat echt niet meer weten. Die zeggen van, joh, ik weet niet meer wat ik wil in mijn leven. Ik wil van dit gevoel vanaf. En dan moet het de lastige boodschap zeggen. Dat kan ik niet kunnen bereiken met u.
22:32 De lastige gevoelens zijn een onderdeel van het leven. Dus wat ik wel met u kan doen, is leren omgaan met die lastige emoties.
Maar ik kan niet het gevoel van angst of van verdriet kunnen wegnemen uit uw leven. Dat is een onderdeel van mensen.
22:50 Dat willen we eigenlijk ook niet wegnemen.
22:54 Je wilt nu wegnemen, maar iemand die erop vastloopt wil dat heel graag.
22:58 Dat moet eerst de acceptatie zijn van oké, dit is een stuk bij het leven en hetgeen ik kan doen is daarmee omgaan.
23:06 ...is leren mee omgaan.
23:07 Wat is er zo'n manier om daarmee te leren omgaan? Zijn er zo een aantal dingen misschien dat je kan...
23:13 meegeven. Ik denk dat de eerste al gewoon al beseffen hoe dat uw brein in uw lichaam werkt. Dat ze eigenlijk al een stukje durven aanvaarden van ja, een mens moet zich af en toe slecht voelen en ongelukkig voelen en niet blij zijn.
Ik denk dat ook een beetje de boodschap is wat Dirk De Wachter rvaak zegt. Van ja, het leven is gewoon niet bijzonder.
23:33 De kunst van het ongelukkig zijn.
23:38 De boodschappen heb ik al heel lang verkondigd en dan merkten die emotieregulaties of ik moet altijd gelukkig zijn. Als ik mij ongelukkig voel, dan ben ik fout bezig.
Nee, het hoort erbij. Denk zelf aan een moment waar je zegt dat echt niet gemakkelijk is en ik heb echt bedoeld met de tranen in mijn ogen gezeten, maar ik ben nu wel heel trots dat ik het heb gedaan.
24:07 Die zijn er, maar dat ondervind ik vaak later.
24:10 Dat besef is er vaak later, maar jij hebt het gedurfd.
24:15 Ja, hoewel ik wel vind dat het durven toelaten van die negatieve emoties, dat lijkt soms makkelijker gezegd dan gedaan. Misschien wilt je het wel durven, maar dat het moeilijk is met kunt.
24:31 Nee, en dat is dan iets dat je moet leren.
24:36 Dus dat is een vaardigheid. Dat zal wel een goede boodschap zijn, want als het een vaardigheid is, kunnen we het wel leren.
Het is misschien niet aan en aan om het te oefenen, maar een vaardigheid zegt in principe van je kan het leren.
24:49 Je kan het zeker leren. En sommige mensen zijn daar beter in dan andere. Hebben daar wat meer goede omgevingen gehad of heb je genetica meegekregen? Anders vind je het moeilijk, maar eigenlijk kan iedereen leren om met lastige emoties om te gaan.
Dat je dat je ook mens maakt. Maar dat is die. Dan gaat het terug naar die maakbaarheid. Eigenlijk moet het leven maakbaar zijn. Als het dan niet lukt, dan doe ik iets fouts. En dan lopen sommige echt vast van ja, maakbaarheid betekent ook altijd gelukkig zijn.
25:24 Er zijn ook, ik kom weer terug op het artikel, omdat ik het eindelijk wel boeiend vind, dat hij ook zegt van, ja, het is, het is, zou de meeste zelfverhoepcoeroes zeggen van, altijd smelt wel gemakkelijk, eh, kort door een bocht, eet gezond, doe aan lichaamsbeweging, rook niet, gebruik geen drugs, denk positief en ga regelmatig naar de dokter. En dan had jij gelukkig zijn. Dat zijn er zo van die standaard dingen. Die zullen wel helpen, hé.
Ik geef opleiding over stress. Uiteraard, ja, lichaamsbeweging is een manier om die stresshormonen uit uw lijf te krijgen. Het is wel goed, ook voor stressregulatie, is dat wel goed, maar het is niet het enige, want alles wat er hier genoemd wordt, eet gezond, doe aan lichaamsbeweging. En zo verder, denk positief, ik vind dat ook zo iets, hé. Laat het los. Laat het toch gewoon los.
26:14 Nou, ik merk ook als je dat zo opsomt, het ligt allemaal bij het individu. Maar hoe kunnen we elkaar daarin ondersteunen?
26:23 Allee, ik spreek tegenover jongeren. Voor jongeren is dat heel vaak om te horen.
Ah, jij loopt je ook op vast. De herkenning. De herkenning hebben van, je denkt dat ook. Ik ben niet de enige die zo dacht dat het moeilijk is en dat ik misschien gaan buizen of dat niemand mij hier leuk vindt in de groep. En dat zorgt heel vaak voor emoties. Mogen er zijn. Ze worden herkend door anderen om ze ook te voelen. Ze zijn ook het minst.
26:58 Het vraagt wel al enorm veel moed om zoiets uit te spreken.
27:02 Ja, heel vaak zijn dat jongeren die dat proces al wat hebben doorlopen en die erover leren spreken, of mensen die wel wat zorgen zijn en zeggen van, maar ik wil dat je stressen, ik heb ook wat stress.
27:14 Maar dat heb je ook bij je volwassenen ook, hè. Ik doe heel vaak een training, ook zo, een oefening eerst in zelfreflectie en dan delen men een partner even om met ons in twee. En dan krijg ik heel vaak feedback , maar ik ben blij dat ik niet alleen ben. Ik ben blij dat ik niet, en dat gaat specifiek, gaat dat veel over een opleiding over perfectionisme.
Daar zijn heel veel lagen onder, er is heel veel... De innerlijke criticus, hè. En dat ze dat ervaren, dat andere mensen dat ook zo ervaren, dat is inderdaad een opluchting van, oké, goed. Dat is nieuw, en dat denk ik is ons brain, o, brain. Dat is ons brein ook weer geweigerd . Ja, we voelen ons niet als enige buiten gesloten. Evolutionair, we horen weer opnieuw bij een groep. Die voelen zich ook zo, en die hebben ook die uitdaging. En ik voel me weer veilig bij een groep. Ik denk dat dat wel ook weer voor uw brein een goede is.
28:06 Ik denk dat het belangrijk is dat we dat allemaal wat vaker uitspreken, dat we niet zo perfect willen overkomen en meer durven te zeggen van hoe we ons voelen over onze onzekerheden.
28:18 Ja, dat is inderdaad. Als je dat, als iemand dat kan leren doen, zeker iemand die zo heel krampachtig probeert, ze maakbaar te zijn, ja, dan zakt er heel veel.
Ik vind dat een mooie uitspraak van Dirk de Wachter. We zijn allemaal prutsers, alleen kunnen sommigen het beter verstoppen dan handelen. En dat brengt vaak ook wel wat rust. Als je dat zegt, ja, eigenlijk is iedereen maar aan het proberen mens te zijn. Maar de ene kan beter dat zoeken, verstoppen of vindt het soms gewoon ook sneller, maar eigenlijk, ja, is er maar één keer een mensen. Dus je denkt maar één leerkans en iedereen is maar aan het zoeken.
29:00 Ja, en ik heb er mij enthousiast bij neergelegd, ik ben ook altijd een zoeker geweest, ik ga altijd een zoeker zijn. Ik ga het nooit vinden en daarmee heb ik mij ook neergelegd, dat ik het nooit ga vinden.
29:12 dat je eigenlijk een stuk rust gevonden hebt, wie dat je bent en hoort dat ook misschien bij jouw waarden en dergelijke en kun je eigenlijk door.
29:20 Maar Johan, ik ben bijna tegen de 40. Het zal ook een beetje een levenswijsheid zijn.
29:26 wij zijn het zeker, een vaste die zeker op levens wij zijn, maar sommige hebben echt het moeilijk om die stappen te zetten en dat is ook een onderdeel, als twintig jaren, als we ons terug zitten in die leeftijd, dan denk je, het leven ligt aan ons voeten, we kunnen alles doen en niet en dat, en ja, en dan zullen we na de veertig jaren die daarnaast zitten, is niet blij om jeugdige enthousiasme te zien, maar het maakt welke de bedenking, ja, maar er is ook de werkelijkheid er, het gaat niet altijd even gemakkelijk zijn.
30:03 En tegelijkertijd vind ik ook wel die jeugdige, dat enthousiasme zalig toch. Hoe dat we dat als volwassenen ook soms verliezen, om gewoon blij te zijn en enthousiast.
En weet ik veel, op festivals zijn, om te dansen en te doen. En gewoon met onze vrienden, en soms doen ze wel, doen we, deden we van die onnozeliteiten. Maar die aardraaf wel, dat waren de machtigste momenten uit onze jeugd. Ik vind dat die intensiteit van dat, dat mag er ook zijn.
30:37 Ja, absoluut. Dan moeten we heel voorzichtig zijn.
30:41 Speeltijd mag nooit afgeschaft worden.
30:59 Als ik je hoor vertellen, hoor ik u toch heel hard genieten van het leven.
31:04 Ja, dat beaam ik je aan. Goed gezegd hè.
31:10 Als je kijkt naar, ik herken dat ook een beetje, wat dat joy zijn van, ja, ik heb het geaccepteerd, ik heb mezelf geaccepteerd, we zijn allebei creatieve generalisten, dat we zeggen dat we veel dingen tof vinden, maar dat wordt door de buitenwereld, gepercipieerd als in een, hoe noemen ze dat, 12 stielen en 13 ongelukken, zoveel, dus wij maken nu een podcast, binnen twee jaar vinden we dat misschien saai en dan zouden mensen dat gepercipieerd als, oh, ze zijn niet consistent genoeg, terwijl dat in ons hoofd zou dat dan, op dat moment, is dat verhaal waarschijnlijk afgerond en hebben we alles eruit gehaald wat we eruit wilde halen.
Maar ik herinner me wel die zoektocht naar, dan wordt je gepercipieerd als jobhopper. Je maakt nooit iets af. Je maakt nooit iets af. 100.000 hobby's en wat is nu weer? Een moment dat ik dat ook voor mijzelf accepteerde van ik moet niet leven, volgens de normen en de waarde van iemand anders, ik wou een waarta gewoon en doe ik nu iets wel tof, heb ik daar nu plezier in, fantastisch, heb ik daar binnen een half jaar geen plezier meer in, dan doe ik iets anders, maar het vraagt wel ook wel wat ten eerste zelfacceptatie en ook de moed dan naar de buitenwereld daar gewoon te houden en te zeggen, ja, dat kan zijn dat jij dat niet tof vindt, maar ik vind het wel leuk. Dus dat is een hele zoektocht wel.
32:33 Er is wel stilaan verandering aan het komen, in het algemeen vind ik. Dus dat is positief. Maar ik wil je ook de vraag stellen, want de maatschappij vindt dit of dat of men vindt. Maar wie is men?
32:48 Ja, het is een goeie vraag, het is een goeie vraag.
32:52 En het is niet omdat er altijd al iets zo geweest is dat het ook zo moet blijven.
32:56 Nee, nee, nee. Ik denk, bij jullie is het een positieve keuze. Wij gaan van heel veel proeven en we zoeken iets uit. En als we zeggen van, oh, het is rond, dan zetten we een volgende stap.
Dat is een positieve keuze. Als het vanuit een negatieve keuze is, blijf ik job hopen, want ik zoek naar iets wat ik niet kan vinden. Ja, dan wordt het problematisch, natuurlijk. Maar dat zijn ook meestal mensen die daaronder mee iets vastzitten. Maar bij jullie is het een heel positieve keuze.
33:27 De keuze. Dat is een podcast over positiviteit.
33:32 Maar dat brengt mij wel bij ook iets in het artikel, Johan, want hier staat effectief hoe gemakkelijk het is om positief te denken als ons perspectief pikswart is.
33:44 Ja, dat weten we uit de wetenschap dat dat niet gaat, dat eigenlijk je brein met een tijd begint te maken dat het stoffen niet meer aan om gelukkig te zijn. Dat is ook de reden dat je antidepressiva pakt om terug eigenlijk die verbindingen aan te kunnen gaan. En dan is het een stuk gaan zoeken naar de hele, hele kleine gelukjes en de hele kleine overwinningen om van daaruit een klein beetje positiviteit uit te halen. Maar dat is wel een moeilijk proces.
En mensen die heel vaak al heel lang negatief denken zoeken ze heel vaak naar heel groot geluk. Ik wil er van af, ik moet iets groots vinden. Maar wel heel knap is, is dat mensen die dat pik zwart kunnen denken, zich altijd geluk van anderen voelen. Dat is wel een onderscheid, dat ze nog wel kunnen zeggen van ik zie het niet meer mijn toekomst, maar ik kan nog wel iemand anders zijn geluk vaak nog wel zien. En geeft dat dan perspectief? Ja, sommige wel. Hij geeft dat wel rust. Als je dan gaat zoeken naar momenten van wat is het moment dat het voor u beter gaat. Jawel, ja, als mijn kinderen gelukkig zijn, of als mijn vrienden gelukkig zijn, dan kunnen we terug gaan zoeken wat er echt belangrijk voor u is. Ze zijn vaak heel vaak op verbondenheid dat hier dan terecht komt. Dan kunnen die momentjes terug gaan opzoeken om daarmee om te gaan. Maar klanten die met pik zwarte gedachten zitten, moet je leren om die pik zwarte gedachten die wandelen, komt u nu met u mee.
35:17 Die gaan die weg gaan.
35:19 En dat hoorde heel vaak als iemand in het begin in een begeleiding binnenkomt, zegt de icolier vanaf. Geef mij het medicijntje dat ik dat niet meer voel.
Ja, je hebt je brein terug, je brein is weer oplossend om te zoeken. Geef mij het optimale medicijn. En vaak zijn er ook signaalgevers voor u eigen van, oh dit is, ja ik zit misschien maar ver van mezelf, of er wordt te veel van mij gevraagd. En als er meer een signaalgever wordt van, oh ik moet hier voor mezelf zorgen in plaats van, oh het lukt weer nu, dus allemaal zo zwaar en dit en dat, dan kan je er anders met de heren omgaan.
35:58 Doet me denk jij aan een metafoor die mijn eigen coach niet een keer gebruikt heeft toen ik mij liet coachen? Dat is eigenlijk, je zit dan aan het stuur van je auto en alles zit mee. Ik zat op dat moment ook met een beetje angsten. Dat was op het moment dat ik ging scheiden en zo'n beetje die twijfelachtige financiën allemaal wel trekken voor mezelf. En dat was echt wel zo'n angst die een beetje alles overlapte.
Maar de dingen die het zien van die angst als, oké, dat is een wegbegeleider, maar die angst houdt mij ook scherp om geen onnozele financiële beslissingen te nemen. Het is wel en zoals je zegt een signaalgever, op het moment dat ik voel dat die angst er is, dan is dat wel een kans om te kijken, oh, wat ben ik hier eigenlijk bezig. Het zou echt niet slim zijn om die angst volledig weg te duwen uit mijn auto te zetten, maar ik maak die angst niet aan het stuur laten en liefst ook niet op de passagierszetel. Die mag wel mee, maar die mag achteraan zitten. En als ik voel dat die te dicht bij mij komt, dan kijk ik daarna en dan is het wel de bedenking dat ik dan uitspreek. Oké, dus goed dat je er bent, je hoeft me voor stomme beslissingen, maar nu is het weer goed, je mag weer achteraan kruipen. Zo, zo, dat vind ik altijd in een vree sterke metafoor en dat helpt me wel om te voelen van, oh, waar ben ik hier eigenlijk? Wie is er hier aan het stuur en hoe dicht wil ik dat laten bij mij komen?
37:25 Een andere oefening als ze vaak geven. De jeugd kende het niet meer naar radio, post zoeken en afstemmen, maar ze maakten vaak het verschil tussen de emotie, het signaal van de emotie en de ruis van de emotie.
En het signaal van de emotie, ik moet hier voor mezelf zorgen. Ik moet zorgen dat ik hier financieel rondkom. Ik moet zorgen dat ik nog een omgeving heb waar ik naartoe kan gaan in zo'n moeilijke beslissingen. De ruis is de spanning, het verdriet. En eigenlijk heel vaak doen we de ruis weg. We zijn daar heel lang bezig, maar niet bezig met het signaal. En ik ga er dan over met de klanten gaan kijken, wat is het signaal dat wordt gegeven en hoe kan ik die ruis een stuk leren aanvaarden of daar wat zorg voor kunnen nemen, dat dat er benieuwd is.
38:10 Dat vind ik ook een heel mooie metafoor. Dus er zijn heel wat mogelijkheden om eigenlijk... We hebben al heel wat dingen aangehaald voor hoe je er best mee kan omgaan.
Natuurlijk is het niet zo gemakkelijk naar een podcast te luisteren en voilà, het is opgelost. Dat zou misschien te gemakkelijk zijn, ook maakbaar ook.
38:32 te maken. Ja, ik denk dat als je het wilt vanuit een podcast te beluisteren, het eigenlijk is ja, leren.
Het leven is soms niet gemakkelijk en alle emoties en alle gedachten zullen daardoor komen en dat is daar een onderdeel van. En als ik dat opgelost krijgt, dan is mijn brein aan het werken, maar is eigenlijk mijn hart niet aan het werken, zou je kunnen zeggen, wat wil ik echt graag. En als ik bezig ben, wat wil ik echt graag, dan gaan er leuke momenten zijn en niet leuke momenten zijn.
39:12 Ik hoop wel dat ik wel nog geen vraag heb. Jij zei daarstraks iets van creatieve...
39:18 creatieve hopeloosheid. Ja, creatieve hopeloosheid is eigenlijk ook een uitdrukking van ACT.
En dat gaat er eigenlijk ook over: hoe kunnen we, hoe, wat proberen we allemaal om lastige emoties weg te krijgen? Ja. Eindelijk is het, ik voel me verdrietig, ik wil die emotie weg krijgen, dus ik doe actie om ervoor te zorgen dat ik dat verdriet niet meer voel. Maar als ik actie aan doe en ik ben dan niet meer bezig met mijn waarden, dan loop ik wat verloren.
39:52 Dat kan je concretiseren, maar ik ben er ook helemaal mee.
39:55 voorbeeld is een gemakkelijke misschien met verdriet is liefdesverdriet. Ik wil heel graag een relatie hebben, maar als ik een relatie aangaat dan bestaat de kans dat ik gekwetst ga worden en dat ik me verdrietig ga voelen. Dus dat wil ik voorkomen dat gevoel. Dus ik zal maar wat je losse relaties hebben, of ik blijf in vriendschappen hangen of of ik ga niet meer weg en dan moet je die emotie niet voelen.
Dus mijn probleem is opgelost, maar ik ben niet bezig met mijn waardes en je probeert maar na een tijd zitten ze dan in die situatie van ja maar eigenlijk ik wil wel een relatie. Nu moet ik een andere emotie gaan oplossen, eenzaamheid. En eigenlijk moeten heel veel zaken dan beginnen oplossen terwijl het eigenlijk is die creatieve hopeloosheid. Wat je ook probeert, de spanning van bepaalde emoties, zullen er altijd zijn. En is het durven leren aanvaarden van ja ik ben een mens, ik ga me soms slecht voelen, ik kan dat spannend vinden, ik kan gedumpt worden in de relatie, maar eigenlijk is voor mij een relatie wel effectief belangrijk. Ik heb graag die intieme verbonden uit met iemand. En als iemand maar continu die emoties probeert weg te werken, te voorkomen, dan spreek over creatieve hopeloosheid.
41:15 Oké, dat maakt het duidelijker. Nu ben ik niet tevreden.
41:23 Dus eigenlijk om het samen te vatten, er zit wel een verschillend persoonlijkheid. Dus we groeien soms op met al dat niet bepaalde vaardigheden. Maar met dat het vaardigheden zijn, is het wel het goede nieuws dat we die ook altijd weer kunnen leren.
Maar het gaat erover om ook aan het leven te kijken naar... Het is niet allemaal happy, happy, joy, joy. Het is niet allemaal elke dag rainbows en butterflies. Maar het hoort erbij. En dus aan de ene kant mogen we wel intens genieten van die hoogtes, waar we mogen die laagtes niet wegduwen. We moeten ze wel doorleven. Want elke... Het heeft allemaal zijn functie en helpt ons allemaal wel groeien. En dan worden we weer krachtiger. Als we ze allemaal... Als we het allemaal... Omarmen is misschien veel gezegd, want omarmen... We zijn nu negatief om emoties omarmen, maar tenminste te aanvaarden dat ze er zijn en te doorleven.
42:26 De gelukzoekers, er hoort ook heel veel niet geluk bij.
42:32 Ja, het leven is geen ponykamp en laat ons dat allemaal wat vaker uitspreken.
42:38 Ja, ik denk dat daar heel veel mensen zou kunnen helpen, dit is geen ponykamp.
42:43 Ik zal mijn steentje bijdragen, hoewel ik wel vind dat we nog altijd een klein gelukje mogen delen. Johan, jij krijgt van ons de eer om te starten.
42:56 Een klein gelukje. Ik zat onlangs bij vrienden en dat was eigenlijk een heel harmonieus momentje. Dat ik iedereen heel hard in verbinding zat met elkaar en dat we voelden van, ja, we zijn gewoon blij dat we elkaar kennen. En dat bracht mij eigenlijk heel veel innerlijke rust.
En heel veel verbonden met elkaar. Dus eigenlijk al groot geluk.
43:24 Absoluut, ja. Mooi. Ja. Mijn klein gelukje is eigenlijk, ik heb een vlinderstruik in de tuin, die is heel hard aan het bloeien nu. En ik vind dat zalig.
Zo ‘s morgens weet ik al, als ik de gordijnen van mijn slaapkamer open doe, dan kan ik die zien. En daar zitten er nog eens morgens al wat veel vlindertjes op in. Ik vind dat zo zalig dat die heel veel langskomen en dat gewoon veel vlinders in mijn tuin, dan kan ik echt wel blij van worden.
43:51 Ik ben op vakantie geweest en vroeger deed ik dat ook, dan stuurde ik mezelf een postkaartje van op vakantie naar huis en ik dacht ik ga gewoon terug doen dus ik heb dat dit jaar ook gedaan en dan kom ik thuis en dan ben ik al een week thuis en dan komt ineens mijn postkaartje toe en dan ben ik nog altijd even verbaasd en blij dat er post voor mij in de brievenbus zit.
44:10 En je herleeft nog een keer het moment van een vakantie.
44:14 Dat was echt leuk.
44:22 Ik denk dat we hier kunnen afronden.
44:26 Ja, misschien is het niet onbelangrijk om te zeggen, misschien is het u wel opgevallen, lieve luisteraar, dat we geen gelukszoekers aan het woord hebben gelaten. Dat is omdat we het een heel persoonlijk onderwerp vinden en vooral jou willen inspireren om er zelf mee aan de slag te gaan.
44:41 Ja, dus ik denk dat we daar in de show notes nog het een óf het ander gaan toevoegen, zeker ook de tips die in het artikel staan. Het zal wel zijn.
44:50 Uiteraard willen we wel graag Humgy en Pavlov bedanken, zowel voor het gebruik van het materiaal als voor de locatie.
44:58 En jij ook bedankt, Johan. Dank je wel om te gast te zijn in onze podcast en de wijsheid te delen en die mee te brengen en onze luisteraar te inspireren. Dank je wel daarvoor.
45:09 Bedankt voor het uitnodigen, dat was heel leuk.
45:11 En tot over twee weken. Tot dan. Bye-bye.
Maakbaarheid van geluk, emotieregulatie bij jongeren, veerkracht ontwikkelen, positieve psychologie en welzijn, oplossingsgerichte therapie, Acceptance and Commitment Therapy, zelfinzicht en persoonlijke groei, copingstrategieën bij stress, geluk en persoonlijkheid, druk bij jongvolwassenen, waardengericht leven, creatieve hopeloosheid.
